Sözlük
Fotoğrafa yeni başlayanlar için de, terimleri tazelemek isteyenler için de: diyaframdan bokeh'e, RAW'dan altın saate kadar 55 temel fotoğraf teriminin sade açıklamaları. Bir terime tıklayarak ilgili kavramlara ve ücretsiz hesaplama araçlarına geçebilirsiniz.
Aradığınız terim sözlükte yok. Bize yazın, ekleyelim.
DOF · Depth of field · Netlik alanı
Fotoğrafta keskin görünen alanın önden arkaya derinliğidir. Diyafram ne kadar açıksa (küçük f-sayısı), odak uzaklığı ne kadar uzunsa ve konuya ne kadar yakınsanız alan derinliği o kadar daralır. Portrede arka planı flu yapmak için dar, manzarada her şeyi net göstermek için geniş alan derinliği tercih edilir.
Golden ratio · Phi
Yaklaşık 1:1,618 olan ve doğada, mimaride ve sanatta sıkça görülen orandır. Fotoğrafta altın spiral ya da phi ızgarası olarak kompozisyona uygulanır; üçler kuralının daha rafine bir hâli olarak düşünülebilir.
Golden hour · Sihirli saat
Güneş doğduktan sonraki ve batmadan önceki yaklaşık bir saatlik dönemdir. Güneş ufka yakın olduğu için ışık yumuşak, sıcak tonlu ve yandan gelir; portre ve manzara fotoğrafçılığı için en sevilen ışık koşullarından biridir.
White balance · WB
Işık kaynağının renk sıcaklığına göre renkleri düzelterek beyazın beyaz görünmesini sağlayan ayardır. Yanlış beyaz dengesi fotoğrafın turuncu ya da mavi bir ton almasına neden olur; RAW çekimde sonradan kayıpsız düzeltilebilir.
Arka plan bulanıklığı · Flu arka plan
Görüntünün odak dışı (flu) bölgelerinin estetik niteliğidir. Japonca "bulanıklık" anlamındaki kelimeden gelir. Geniş diyafram açıklığı, uzun odak uzaklığı ve konu ile arka plan arasındaki mesafe belirgin bir bokeh oluşturur; diyafram bıçaklarının sayısı ve şekli ışık noktalarının görünümünü etkiler.
Kırpma faktörü · Crop factor · APS-C
Bir sensörün tam kare (36 × 24 mm) sensöre göre ne kadar küçük olduğunu gösteren çarpandır. APS-C sensörlerde yaklaşık 1,5–1,6'dır; bu nedenle 50 mm'lik bir objektif APS-C makinede yaklaşık 75–80 mm'lik bir görüş açısı verir.
Dynamic range
Bir sensörün ya da fotoğrafın aynı karede detay koruyabildiği en karanlık ve en aydınlık tonlar arasındaki genişliktir. Gün batımı gibi kontrastı yüksek sahnelerde dinamik aralık yetmezse ya gökyüzü patlar ya da gölgeler kararır.
Aperture · f-stop · Açıklık
Objektiften geçen ışık miktarını ayarlayan açıklıktır ve f/1.8, f/8 gibi f-sayılarıyla ifade edilir. F-sayısı küçüldükçe açıklık büyür, sensöre daha çok ışık düşer ve alan derinliği daralır; f-sayısı büyüdükçe tersi olur.
Aperture priority · A modu · Av modu
Fotoğrafçının diyaframı seçtiği, makinenin uygun enstantaneyi otomatik belirlediği yarı otomatik çekim modudur. Alan derinliğini kontrol etmek istenen portre ve manzara çekimlerinde en çok kullanılan moddur.
Fill flash · Doldurma flaşı
Gün ışığında yüzdeki sert gölgeleri yumuşatmak ya da arkadan ışık alan bir konuyu aydınlatmak için düşük güçte kullanılan flaştır. Dış çekim portrelerinde doğal görünümü korurken yüzdeki detayı artırır.
Stop · EV
Işık miktarındaki iki katlık değişimin birimidir. Enstantaneyi 1/250'den 1/125 saniyeye almak, diyaframı f/5.6'dan f/4'e açmak ya da ISO'yu 200'den 400'e çıkarmak her biri bir durak daha fazla ışık demektir.
Shutter speed · Deklanşör hızı · Örtücü hızı
Sensörün ışığa maruz kaldığı süredir; 1/1000 sn, 1/60 sn ya da 2 sn gibi değerlerle ifade edilir. Hızlı enstantane hareketi dondurur, yavaş enstantane hareketi akışkan ve bulanık gösterir ve daha fazla ışık toplar.
Shutter priority · S modu · Tv modu
Fotoğrafçının enstantaneyi seçtiği, makinenin diyaframı otomatik ayarladığı yarı otomatik çekim modudur. Spor, çocuk ve hayvan fotoğrafçılığı gibi hareketi dondurmanın ya da bilinçli olarak bulanıklaştırmanın önemli olduğu durumlarda kullanılır.
Wide angle · Geniş açılı lens
Tam kare sensörde genellikle 35 mm ve altı odak uzaklığına sahip objektiflerdir. Geniş bir sahneyi kadraja sığdırdığı için manzara, mimari ve iç mekân fotoğrafçılığında tercih edilir; çok yakından çekilen portrelerde yüz hatlarını bozabilir.
Noise · Grenlenme
Görüntüde, özellikle karanlık bölgelerde beliren rastgele renk ve parlaklık zerrecikleridir. Yüksek ISO, düşük ışık ve küçük sensörlerde artar; doğru pozlama ve gürültü azaltma yazılımlarıyla en aza indirilir.
High Dynamic Range · Yüksek dinamik aralık
Yüksek dinamik aralık (High Dynamic Range) anlamına gelir. Farklı pozlamalarla çekilmiş birkaç karenin birleştirilmesiyle hem parlak hem karanlık bölgelerde detay korunan fotoğraflar elde edilir; mimari ve iç mekân fotoğrafçılığında sıkça kullanılır.
Motion blur
Enstantane süresi boyunca hareket eden konunun ya da makinenin görüntüde iz bırakmasıdır. İstenmediğinde daha hızlı enstantane ile önlenir; yaratıcı olarak ise hız ve akış hissi vermek için kullanılır.
Hyperfocal distance
Odaklandığınızda o mesafenin yarısından sonsuza kadar her şeyin kabul edilebilir netlikte görüneceği mesafedir. Manzara fotoğrafçılığında ön plandan ufka kadar keskinlik elde etmek için kullanılır.
Fotoğraftaki tonların karanlıktan aydınlığa dağılımını gösteren grafiktir. Sol uç gölgeleri, sağ uç parlak alanları temsil eder; grafiğin bir kenara yığılması o bölgede detay kaybı (kırpılma) olduğunu gösterir. Ekran parlaklığından bağımsız, güvenilir bir pozlama kontrolü sağlar.
Işık duyarlılığı · ISO değeri
Makinenin ışığa karşı duyarlılık ayarıdır. Yüksek ISO karanlık ortamlarda daha hızlı enstantane ya da daha kapalı diyafram kullanmayı sağlar ama görüntüde gürültüyü artırır; ışık yeterliyse mümkün olan en düşük ISO en temiz sonucu verir.
Metering · Spot ölçüm · Matris ölçüm
Makinenin pozlamayı hesaplarken sahnenin hangi bölümünü dikkate alacağını belirler. Matris (değerlendirmeli) ölçüm tüm kareyi, merkez ağırlıklı ölçüm merkezi, spot ölçüm ise yalnızca küçük bir noktayı esas alır.
Framing · Çerçeveleme
Fotoğrafta görüntünün sınırları ve bu sınırlar içine neyin alınıp neyin dışarıda bırakılacağına dair karardır. Kadrajı daraltmak (kırpmak) dikkati konuya toplar, genişletmek ise ortamı ve hikâyeyi anlatır.
Panning · Takip çekimi
Hareket eden konuyu makineyle takip ederken görece yavaş bir enstantaneyle çekme tekniğidir. Konu net kalırken arka plan yatay çizgiler hâlinde bulanıklaşır ve güçlü bir hız hissi oluşur.
Netlik · Sharpness
Fotoğraftaki detayların ve kenarların ne kadar net seçildiğidir. Doğru odaklama, sarsıntıyı önleyen enstantane ya da tripod, objektifin en iyi çalıştığı diyafram değeri (genellikle f/5.6–f/8) ve düzenlemede ölçülü netleştirme keskinliği belirler.
Composition
Fotoğraftaki öğelerin kadraj içinde düzenlenme biçimidir. Üçler kuralı, yönlendirici çizgiler, simetri, çerçeve içinde çerçeve ve negatif alan gibi teknikler izleyicinin gözünü yönlendirmek ve hikâyeyi güçlendirmek için kullanılır.
Arka ışık · Backlight · Ters ışık
Işık kaynağının konunun arkasında, makineye doğru olduğu aydınlatmadır. Saçlarda ışık hâlesi, silüet ya da sıcak ve parlak bir atmosfer oluşturur; yüzdeki detayı korumak için reflektör ya da dolgu flaşı gerekebilir.
Chromatic aberration · Renk saçağı
Objektifin farklı renkteki ışıkları aynı noktaya odaklayamaması sonucu kontrastlı kenarlarda mor ya da yeşil renk saçaklarının oluşmasıdır. Çoğu düzenleme yazılımında tek tıkla düzeltilebilir.
Macro
Küçük konuları gerçek boyutunda ya da daha büyük kaydetme tekniğidir; gerçek makro objektifler 1:1 büyütme oranı sunar. Böcekler, çiçekler ve ürün detayları en yaygın makro konularıdır; alan derinliği çok dar olduğundan dikkatli odaklama gerekir.
Manual mode · M modu
Diyafram, enstantane ve ISO'nun tamamen fotoğrafçı tarafından ayarlandığı çekim modudur. Işığın değişmediği stüdyo, gece ve flaşlı çekimlerde tutarlı pozlama sağlar.
Blue hour
Güneş doğmadan hemen önce ve battıktan hemen sonra, gökyüzünün derin maviye büründüğü kısa alacakaranlık dönemidir. Şehir ışıklarının gökyüzüyle dengelendiği bu anlar gece ve şehir fotoğrafçılığı için idealdir.
MP · Çözünürlük
Sensördeki piksel sayısının milyon cinsinden ifadesidir. Yüksek megapiksel büyük baskı ve kırpma esnekliği sağlar; ancak görüntü kalitesini sensör boyutu, objektif ve ışık en az piksel sayısı kadar etkiler.
Neutral Density · Nötr yoğunluk filtresi
Nötr yoğunluk (Neutral Density) filtresi, rengi değiştirmeden objektife giren ışığı azaltır. Gün ışığında uzun pozlama yapmayı ya da parlak ortamda geniş diyafram kullanmayı mümkün kılar.
Focal length · mm
Objektifin görüş açısını ve büyütmesini belirleyen, milimetre ile ifade edilen değerdir. Küçük değerler (örneğin 16 mm) geniş bir alanı, büyük değerler (örneğin 200 mm) uzaktaki konuları yakın gösterir.
Autofocus · AF-S · AF-C
Makinenin konuya kendiliğinden netlik ayarlamasıdır. Tek çekim odak (AF-S / One Shot) sabit konular, sürekli odak (AF-C / AI Servo) hareketli konular için kullanılır; göz ve yüz algılama portrelerde büyük kolaylık sağlar.
CPL · Circular polarizer
Yansımaları azaltan, gökyüzünü koyulaştıran ve renk doygunluğunu artıran döndürülebilir filtredir. Su yüzeyi ve cam yansımalarını kontrol etmek için manzara fotoğrafçılığında yaygın olarak kullanılır.
Exposure · Poz
Bir fotoğrafın ne kadar ışık aldığı, yani ne kadar aydınlık ya da karanlık olduğudur. Diyafram, enstantane ve ISO birlikte pozlamayı belirler; fazla ışık "aşırı pozlama" ile parlak alanların patlamasına, yetersiz ışık "düşük pozlama" ile gölgelerin kaybolmasına yol açar.
Exposure compensation · EV telafisi
Makinenin otomatik ölçtüğü pozlamayı bilinçli olarak aydınlatıp karartmayı sağlayan ayardır; +1 EV görüntüyü bir durak aydınlatır. Kar, kumsal gibi çok aydınlık ya da çok karanlık sahnelerde ölçüm yanılmalarını düzeltmek için kullanılır.
Exposure triangle
Diyafram, enstantane ve ISO arasındaki ilişkiyi anlatan modeldir. Birinde yapılan değişiklik, aynı pozlamayı korumak için diğerlerinden en az birinin ters yönde ayarlanmasını gerektirir; örneğin diyaframı bir durak açarsanız enstantaneyi bir durak hızlandırabilirsiniz.
Ham dosya · CR3 · NEF · ARW
Sensörün kaydettiği verinin işlenmemiş hâlini saklayan dosya biçimidir. JPEG'e göre çok daha fazla ton ve renk bilgisi içerdiğinden pozlama, beyaz dengesi ve gölge-ışık ayarları sonradan kalite kaybı olmadan düzenlenebilir; buna karşılık dosyalar büyüktür ve düzenleme gerektirir.
Reflector · Yansıtıcı
Işığı konunun üzerine geri yansıtarak gölgeleri dolduran katlanabilir yüzeydir; beyaz, gümüş, altın ve siyah yüzeyler farklı etkiler verir. Dış çekim ve stüdyoda en ekonomik ışık kontrol aracıdır.
Color grading · Renk tonlama · Preset
Fotoğrafın renk tonlarının belirli bir atmosfer ya da tarz yaratacak şekilde düzenlenmesidir. Beyaz dengesi ve pozlama düzeltmelerinden sonra yapılır; düğün ve portre fotoğrafçılarının imza tarzının önemli bir parçasıdır.
Color temperature · Kelvin
Işığın rengini Kelvin (K) cinsinden ifade eden ölçüdür. Mum ışığı yaklaşık 1.900 K ile turuncu, öğle güneşi yaklaşık 5.500 K ile nötr, gölge ve bulutlu hava 6.500–7.500 K ile mavimsi görünür.
Retouch · Retouching
Fotoğraftaki kusurların (cilt lekeleri, toz izleri, istenmeyen nesneler) temizlenmesi ve görüntünün iyileştirilmesi işlemidir. Doğal bir sonuç için ölçülü uygulanması önerilir.
Prime lens · Sabit lens
Odak uzaklığı değişmeyen objektiftir (örneğin 35 mm, 50 mm, 85 mm). Zoom objektiflere göre genellikle daha geniş diyafram açıklığı, daha yüksek keskinlik ve daha hafif gövde sunar; kadrajı ayarlamak için fotoğrafçının hareket etmesi gerekir.
Silhouette · Siluet
Konunun parlak bir arka planın önünde detaysız, koyu bir şekil olarak görüntülendiği fotoğraftır. Gün batımında konuyu güneşe karşı konumlandırıp pozlamayı gökyüzüne göre ayarlayarak elde edilir.
Işık kutusu
Flaş ya da sürekli ışığın önüne takılan, ışığı geniş ve yarı saydam bir yüzeyden geçirerek yumuşatan ışık şekillendiricidir. Portre ve ürün fotoğrafçılığında yumuşak geçişli gölgeler elde etmek için kullanılır.
Full frame · FF
35 mm film karesiyle aynı boyuttaki (36 × 24 mm) sensördür. Daha büyük yüzeyi sayesinde genellikle düşük ışıkta daha az gürültü, daha geniş dinamik aralık ve daha belirgin arka plan bulanıklığı sunar.
Telephoto · Tele objektif
Genellikle 70 mm ve üzeri odak uzaklığına sahip, uzaktaki konuları yakınlaştıran objektiflerdir. Perspektifi sıkıştırır ve arka planı daha kolay flu yapar; spor, doğa ve portre fotoğrafçılığında kullanılır.
Sehpa · Üçayak
Makineyi sabit tutan üç ayaklı sehpadır. Uzun pozlama, gece, manzara ve HDR çekimlerinde titremeyi önleyerek keskin fotoğraflar elde etmeyi sağlar.
Rule of thirds · Üçte bir kuralı
Kadrajı iki yatay ve iki dikey çizgiyle dokuz eşit parçaya bölen kompozisyon kılavuzudur. Ana konuyu çizgilerin kesiştiği noktalara ya da çizgilerin üzerine yerleştirmek genellikle merkeze yerleştirmekten daha dengeli ve hareketli bir görüntü oluşturur.
Long exposure
Saniyeler hatta dakikalar süren yavaş enstantane ile yapılan çekimdir. Akan suyu ipeksi, bulutları akışkan, araç farlarını ışık izleri olarak gösterir; makinenin sabit kalması için tripod şarttır.
Vignetting · Kenar kararması
Fotoğrafın köşelerinin merkeze göre daha karanlık görünmesidir. Objektif kaynaklı olabileceği gibi, izleyicinin dikkatini merkeze toplamak için düzenlemede bilinçli olarak da eklenebilir.
Leading lines · Yönlendiren çizgiler
Yol, nehir, korkuluk ya da gölge gibi izleyicinin gözünü fotoğrafın içine ve ana konuya doğru taşıyan çizgilerdir; derinlik hissini de artırır.
Zoom lens · Değişken odaklı objektif
Odak uzaklığı belirli bir aralıkta değiştirilebilen objektiftir (örneğin 24–70 mm). Tek objektifle farklı kadrajlar sunduğu için düğün, etkinlik ve seyahat fotoğrafçılığında pratiklik sağlar.
Alan derinliği, hiperfokal mesafe ve altın saati ücretsiz araçlarımızla hesaplayın; çekim türü rehberlerimizle teknikleri adım adım öğrenin.